M. Halistin KUKUL

TAŞHAN

Samsun Saathâne Meydanı’nda bulunan târihî TAŞHAN hakkındaki, ilk kanaatimi, 17-18 Haziran 1997’de “Vakıflarımız Sahipsiz” başlıklı yazımda ifade etmiştim. Tam yirmiiki yıl geçmiş!..

     Bu târihten îtibâren,  TAŞHAN’ın târihî hüviyetine lâyık bir şekilde olmadığını ve buna mutlaka el atılması gerektiğini beyân eden, sanıyorum ki, onbeşe yakın yazı kaleme aldım.

     2019 yılı Şubat ayı sonlarında, Samsun basınında yer alan haberlere göre, “Taşhan’ın restorasyonu için, yaklaşık 7 milyon lira harcandığı, 1508 yılında inşa edildiği ve nisanda tamamlanacağı” beyan edilmektedir.

     Bir defa, şu “restorasyon” kelimesine dehşetli bir şekilde içerliyorum. Hangi târihî eserimiz söz konusu edilse, bu F(ı)ransızca kelime karşıma çıkıyor. Arkadaş!..Bunun aslı yok mu? Türkçe’mizde karşılığı bulunmaz mı? Tâmirat veya onarım kelimelerimiz ne güne duruyorlar? Binayı tâmir ediyorum, diyorsun; dili, tahrip ediyorsun, bu ne biçim iştir?

     Dîğer taraftan, temenni ediyorum ki, TAŞHAN da, Samsun Büyük Câmi gibi, Elâzığ Harput Kalesi gibi, Kayseri Gevher Nesibe Tıp Merkezi, Erzurum Çifte Minâreli Câmi gibi..bir takım ‘ilâve katkı maddeleri’yle bizlere takdîm edilmez!..

     Burada, esas üzerinde durmak istediğim husus, TAŞHAN hakkındaki ‘târih hatası’dır. Bu durumu, 06 Eylül 2006 târihinde, Gazeteci-Yazar Ali Kayıkçı’nın, benimle yaptığı “TAŞHAN SAMSUN’UN SEMBOLÜ OLMALI” başlığını taşıyan mülâkatımda açıklığa kavuşturmuştum.

     O mülâkatımda söylediğim, Mahmut bin Ali Paşa Vakfiyesi’ne göre, bu husustaki bilgileri aynen naklediyorum:

         “Elimizdeki “1862 No’lu defterin 9. Sahife ve 3. sırasında kayıtlı Samsun İline tabi (Mahmut bin Ali Paşa) Vakfına ait 914 tarihli arabça vakfiyesinin” tercümesinden de anlaşılacağı üzere, bu eser (TAŞHAN), maalesef yanlış olarak onyedinci asır sonlarına mal edilmektedir. Öyle ise basit bir hesap yapalım: 914 sayısı Hicrî-Kamerî takvime milâdî çevrilirse (914x0.97=886.58) Hicrî-Şemsî yıl bulunur. Buçuklar tam’a çevrilir ve (887) çıkar. Bunu yâni (887)yi de (622) ile toplarsak, Taşhan’ın vakfiyesindeki (914)ün milâdî karşılığı çıkar. Bu da (1509)dur. Bu rakam, vakfiyenin târihidir ki, yapım târihi daha da eski olabilir.”

     Burada, târihçilerimize büyük görevler düşmektedir. Böyle bir eser, 1509 yılında vakfedilmiş ise, yapılış târihi çok daha öncedir. Böyle bir eserin, hem yapılış târihi ve hattâ yaptıranları, yapanları yâni ustaları da mutlaka araştırılmalıdır.

      Ne yazık ki, Samsun Valiliği Kültür Müdürlüğü tarafından Şubat 2008’de hazırlanıp yayınlanan 224 sayfalık “REHBER SAMSUN” kitabının 59. sayfasında şöyle denmektedir:

       “XVII. Yüzyılın sonlarına doğru inşa edilmiş olan Taşhan, iki katlı, İskele Caddesi üzerinde, Ali Paşa Vakfı’ndan olan bina 1974-1975 yılları arasında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmış...”

      Dikkat buyurulsun, onyedinci yüzyılın sonrayla, onaltıncı yüzyılın başları (1509) arasında ikiyüz yıllık zaman vardır.

      Bu, nasıl târihçiliktir, demez misiniz? Bu, nasıl kültür anlayışıdır demez misiniz? Bu, nasıl ecdâda saygıdır, demez misiniz?

    Benim anlamadığım bir şey daha var ki, bu yazım yayınlanalı onüç yıl olmuş...Hiç mi ilgi duyup araştırma lüzumunu hisseden olmamıştır?

     Hiçbir târih meraklısı, “Bu adam ne diyor, niçin boşuna lâf ediyor? gibisinden, en azından bana karşı çıkmak adına incelemeye koyulmamıştır?

      Ya resmî makamlarımızda mekân tutup devletimizden maaş alan selâhiyetli ve mes’ul kişiler, anlaşılıyor ki, bu durumdan hâlâ haberdar mı değildirler?! 

      Söz buraya gelmişken, yine, şu Hançerli Câmisi’nden de bahsetmeden duramayacağım: Arkadaş!..Bu Hançerli Câmi var ya, orası, Samsun’un ilk belediye başkanlardan da olan Hasan Umur Hoca’nın, 1919’larda yâni Samsun İngiliz işgalindeyken, Millî Mücâdele için vaazlar verdiği câmidir de, kapısında, niçin, hâlâ (1943) yazıyor; bana, bunun sebebini söyleyebilecek biri var mıdır, Allah aşkına!..

 

 

Yazarın Yazıları
ŞİİR BOLLUĞU01 Kasım 2019 KINAYANLARI KINIYORUM18 Ekim 2019 KÜLTÜR ve MEDENİYET09 Nisan 2019 Kabûlünün 98. Yılında:TÜRK İSTİKLÂL MARŞI: BİR EDEBÎ ŞAHESER12 Mart 2019 TAŞHAN02 Mart 2019 MUSTAFA CEMİLOĞLU’NDAN ABDUREHİM HEYİT'E 15 Şubat 2019 SAMSUN'DA BİR EDEBİYAT DERGİSİ: EDEBÎCE10 Şubat 2019 KADIN CİNÂYETLERİ06 Şubat 2019 SİYÂSET HER ŞEY DEĞİLDİR02 Şubat 2019 DOSTLUK ÜSTÜNE28 Ocak 2019
ANA SAYFA SAMSUNSPOR YAZARLAR SAMSUNSPOR GÜNDEM SİYASET EKONOMİ GÜNCEL SPOR YAŞAM GALERİ VİDEO İLETİŞİM